W przeciwieństwie do rzek narodowych, które w całym swym biegu znajdują się pod zwierzchnictwem terytorialnym jednego tylko państwa, rzeki międzynarodowe to w szerokim rozumieniu tego terminu rzeki przepływające przez terytorium co najmniej dwóch państw.

Pojęcie rzeki międzynarodowej kształtowało się w stosunkach międzypaństwowych głównie pod kątem swobody żeglugi. Stąd też tradycyjnie dla uznania międzynarodowego charakteru rzeki wymagano także, obok przepływu przez terytorium kilku państw by była to rzeka żeglowna, mająca ujście do morza, na której obowiązywałaby swoboda żeglugi dla statków wszystkich państw. Przy takim założeniu od rzek międzynarodowych odróżniano z jednej strony — rzeki wielonarodowe, które wprawdzie przepływają przez terytoria kilku państw, ale bądź nie nadają się do żeglugi, bądź nie mają ujścia do morza, z drugiej zaś - rzeki graniczne rozdzielające terytorium dwóch państw.Swoboda żeglugi. Zasada swobody żeglugi na rzekach międzynarodowych została wysunięta po i pierwszy na kongresie westfalskim w roku 1648. Istotny wkład w rozwój żeglugi międzynarodov wniosła rewolucja francuska, ustanawiając w dekrecie z 16 listopada 1792 r. swobodę żeglugi wszystkich państw przybrzeżnych na Skaldzie i Mozie.

Wiele zasad żeglugi na rzekach międzynarodowych zostało wypracowanych i przyjętych w tykułach 108-116 Aktu końcowego kongresu wiedeńskiego z 9 czerwca 1815 r. w sprawie międzynarodowych. Szczegółowe przepisy załączone do Aktu końcowego regulowały żeglugę Renie. Neckarze, Menie, Mozeli, Mozie i Skaldzie.

Kongres paryski w roku 1856 rozciągnął te zasady na żeglugę na Dunaju, a konferencja berlińska wprowadziła wolność żeglugi na rzekach afrykańskich: Kongo i Nigerze. W wyniku traktató pokojowych po pierwszej wojnie światowej proklamowano swobodę żeglugi na Odrze, Wełtawie  i Niemnie.Konwencja barcelońska. Pojęcie rzeki międzynarodowej było znacznie rozszerzone w Konwencji o statucie dróg żeglownych o znaczeniu międzynarodowy] podpisanym w Barcelonie 20 kwietnia 1921 r. Za drogi żeglowne o znaczen międzynarodowym statut uznawał: a) wszystkie z natury żeglowne części dr wodnej w kierunku morza i od morza, przedzielające lub przecinające róż państwa i b) drogi wodne lub części dróg wodnych, naturalne lub sztuczne, uznane w drodze jednostronnej lub umownej przez państwa sprawujące nad nim kierownictwo za podlegające przepisom konwencji ogólnej w sprawie dróg żeglownych.

Najczęściej rzeka o statusie międzynarodowej jest przedmiotem stosunków między danymi państwami. Status prawny wielu rzek regulują odzielne, poświęcone im konwencje np. takimi objęte są Ren, Dunaj, Indus, Niger, Amazonka.

W Polsce rzeka międzynarodową jest Odra z Wartą i Notecią

Źródło

Prawo Międzynarodowe Publiczne

Remigiusz Bierzanek, Janusz Symonides

O konlikcie o rzekę graniczną pisałem w publikacji dotyczącej relacji boliwijsko-chilijskich w magazynie Stosunki Międzynarodowe (również na tej stronie).

Wkrótce o prawie w czasie bezprawia czyli o prawie wojny. (Czy to nie sprzeczność sama w sobie?)